A Lingua das Cantigas

Cancioneiro galego-castelán de Henry Lang 
     (028)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor é loores de una su señora que desian.....
     Des que de vos me partí,
     lume d' estes ollos meus,
  3  por la fé que devo a Deus,
     ja mais prazer nunca vi.
     Tan graves cuitas sofrí,
  6  sofr' e atendo sofrer,
     que pois non vos posso ver
     non sei que seja de mi.
  9  Choran con gran soedade
     estes meus ollos cativos;
     mortos son, pero andan vivos,
 12  manteendo lealdade.
     Sennora, gran crueldade
     faredes en olvidar
 15  a quen non lle praz mirar
     se non vossa gran beldade.
     Meus ollos andan mirando
 18  noite e dia a todas partes,
     buscando por muitas artes
     como non moira penando 
 21  Mais meu coraçon pensando
     non lles quere dar prazer;
     por vos sempre obedecer
 24  eles non cessan chorando.

     (029)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor e loores de la dicha Doña Juana de Sossa, é por que gela mandó faser el dicho señor Rey Don Enrryque un dia que andava ella por el naranjal del Alcáçar con otras dueñas e donçellas.
     Ben aja minna ventura
     que perdeu escuridade
  3  e me demostrou beldade
     tan acabada e pura!
     Por un laranjal andando
  6  vi estar donas e donzelas,
     todas de amor falando;
     mas a mais fermosa d' elas
  9  vi poderosa en cordura,
     briosa en onestade.
     Mui gran tempo á, en verdade,
 12  que non vi tal fermosura.
     Algûas das que andavan
     en a orta trebellando,
 15  entendí que posfaçavan
     de mi que estava mirando
     a mui linda criatura,
 18  deleitosa claridade,
     d' aquela que con bondade
     vence a todas de apostura.
 21  Des que vi que entendian
     minna gran coita sobeja,
     e que todas se enfengian
 24  contra mi con grand' enveja,
     non quis d' elas aver cura
     por fogir de fealdade,
 27  e fui ver con omildade
     mui garrida catadura.
     Por me partir de conquista
 30  fui-me achegando du estava
     a mui amorosa vista,
     e vi que triste andava.
 33  Respondeu-me con mesura
     que avia gran piedade
     de mi que por lealdade
 36  sofria tal amargura.
     Eu fui logo conquistado,
     se Deus me ponna consello,
 39  e non vejo por meu grado
     outra luz nen outro espello
     se non sa gentil figura,
 42  sen neûa crueldade,
     que de mia gran soidade
     muitas vezes é folgura.

     (030)
     Ai meus ollos, que quisistes
     ir tal fermosura ver,
  3  por quen chorades tristes,
     longe de bon parecer?
     Heu, cuitado e sen prazer!
  6  que vejo meu coraçon
     en forte tribulaçon
     e non lle posso acorrer.
  9  Assi morrei sen ben aver
     por non dizer
     minna entençon.
 12  Fostes ver seu sennorio
     da que muito pod' e val.
     Ollos tristes, vosso brio
 15  faz sofrer coita mortal
     a meu coraçon leal
     que ja mais non atende ben
 18  por vos ir mirar a quen
     non sabe ren de meu mal.
     Pois minna coita é tal,
 21  o ben me fal,
     morrei por én.
     Certo é que morte sento,
 24  ollos, por vosso mirar,
     e non ei consolamento
     se non ver e desejar
 27  .................
     nen mostrar mia gran door.
     Mais me praz morrer meu cor
 30  que non fazer neun pesar
     a quen me pode alegrar
     por eu loar
 33  seu gran valor.
     Ollos, pois que vos mirastes
     donzela de gran beldade,
 36  a mi, cativo, deitastes
     en prizon sen piedade.
     Moiro chamando bondade
 39  e mais mesura outrossi
     atá ques nembre de mi
     a mui gentil sen crueldade.
 42  Ollos, a esta mirade,
     que por verdade
     mellor non vi.

     (031)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino á la dicha Doña Juana de Ssosa, é disen que le dixo el Rey don Enrrique el Viejo que pues le avya dicho á ella en esta cantyga "acabada fermosura", que ya non fallaria mas loores que deçir della.
     Acabada fermosura,
     esmerado sennorio,
  3  gentileza e alto brio
     me foi demostrar ventura.
     Dona de nobre figura,
  6  estremada en seu falar,
     esta quis Deus estremar
     e comprir de gran cordura.
  9  Panos de grand' onestade
     aquesta sennor vestia,
     orlados en cortesia,
 12  aforrados en bondade.
     Brosladuras de beldade
     non avian outra lavor,
 15  senon canto Deus e Amor
     obraron con lealdade.
     Na cidade poderosa
 18  onde Seneca fui nado,
     en un jardin muito onrado
     vi primeiro aquesta rosa,
 21  tan onesta e tan graciosa
     que vos non posso dizer
     de seu lindo parecer
 24  sa vista nobr' e amorosa.
     Deus, que ben aventurado
     seria quen sempre ouvesse
 27  tal sennor que obedecesse
     sendo igual en seu estado!
     Mas non soo eu, mal-pecado!
 30  Pero, guardando seu ben,
     dona que tal poder ten
     loarei sempre de grado.

     (032)

     Esta cantiga fyso el dicho Alfonso Alvares, por amor é loores de la dicha Doña Juana.
     As donzelas den-lle onor
     a esta noble flor de lis,
  3  e damas d' este pais
     loen seu prez e loor.
     Sen pavor
  6  seu servidor
     quero ser leal provado.
     Ben me praz e soo pagado
  9  en la servir por sennor.
     Sempre serei en seu mandado
     da plus bela que ja mai
 12  vi, nen ulla altra non sai
     de tal doaire acabado.
     Esforçado
 15  en tal estado
     viv[e]rei, pois tal poder ten
     o Amor que me manten
 18  ledo e triste sen meu grado.
     O seu nome delicado
     d' aquesta rosa novela
 21  corteis, plasenter' e bela
     me faz viver consolado.
     Apartado,
 24  namorado
     andarei servendo aquesta
     rosa de gentil floresta
 27  e flor de mui lindo prado.
     Como servo omildoso
     en sa merced yeu morré
 30  da que ten pres tod mo sen
     con seu viso mui gracioso.
     Mui pensoso
 33  e desejoso
     andarei ata que veja
     a mui nobre a quen deseja
 36  o meu coraçon cuidoso.
     Fiida.
     Poderoso
 39  Amor brioso!
     Non querrás que tanto seja
     minna gran cuita sobeja
 42  por que[n] eu nomear non ouso.

     (033)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villasandino, por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sossa.
     Crueldad' e trocamento
     con tristeza me conquiso;
  3  pois me leixa quen me priso
     ja non sei amparamento.
     Non á gran tempo passado
  6  que fui presso en seu poder
     de Amor que por seu grado
     me mandou obedecer
  9  dona de mui gran valia,
     acabada en cortesia,
     a quen servo todavia
 12  e serví sen falimento.
     Muitos vi que a servian
     e serven e servirán,
 15  outros vi que maldezian,
     maldizen e maldirán
     a mi por que fui ousado
 18  de loar seu alto estado.
     Mas agora, mal-pecado!
     vejo outro mudamento.
 21  Cuidei ser por lealdade
     de minna sennor ben quiso,
     mas vejo por crueldade
 24  o meu coraçon conquiso.
     Por én maldigo ventura
     e quen obra desmesura,
 27  pois tan linda criatura
     olvidou seu alabamento.
     Pero gran cuita forçada
 30  me faz dizer quanto digo:
     Deus enxalce a muito onrada
     e cofonda o mal amigo!
 33  Esto digo eu por quen
     non deseja o meu ben.
     Pois me mal catan por én
 36  morrei sen merecimento.

     (034)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor e loores de la dicha Doña Juana de Sosa.
     Tempo á que moito afanei,
     minna sennor, por vos servir,
  3  e ja non posso encobrir
     a coita en que eu viv[e]rei.
     Pois mercee non posso achar
  6  en vos, la gentil sen par,
     longe de aqui por vos irei.
     Por vos irei longe de aqui
  9  onde prazer non averei
     nen gasallad', e assi morrei
     loando sempre a quen serví
 12  e servirei u quer que for',
     a vos, fermosa e mellor
     de quantas pude ver nen vi.
 15  Nen vi, de quantas pude ver
     ben sei que non verei igual
     de vos, fermosa mui real,
 18  comprida en [o] parecer;
     que Deus vos fez de tal valor
     que todo o mundo, inda Amor,
 21  vos van sempre obedecer.
     Obedecer sempre vos van
     Amor, ventura e poder.
 24  De quantos non vos poden ver
     ben sei que levan grand' afan.
     Que devo eu, triste, sentir,
 27  pois ora me conven partir
     du meus ollos non vos ver[án]!

     (035)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares en loores del señor Rrey Don Juan, como á manera de peticion, por que le fisiese merçed é ayuda.
     Triste ando de convento
     e non sento
  3  que me possa amparar,
     sofrendo cruel tormento,
     desatento,
  6  e ja non posso falar.
     Gran pesar
     foi en dar...............
  9  tal lugar
     a meu forte falimento.
     Sen errar
 12  quero morar..............
     onde chorar..............
     seja meu consolamento.
 15  Consolamento perece
     e falece,
     que soía ben fazer.
 18  Minna vida entristece
     e padece
     muito mal sen merecer.
 21  Non ei de aver
     neun prazer
     mais tristura por lidece.
 24  Bendizer
     se foi perder,
     e meu saber
 27  tornou-se todo en sandece.
     En sandece, mal-pecado!
     soo tornado,
 30  pois me falece tal ben
     cal avia eu cobrado,
     ai coitado!
 33  Este mal onde me ven?
     Sen desden
     irei a quen
 36  tal poder ten
     de me partir de cuidado;
     e por én...............
 39  tenno por sen
     seguir talen
     do mui alto Rei loado.
 42  Rei loado, en-nobrecido,
     esleido
     en o mundo por mellor,
 45  seja de vos acorrido
     sen olvido,
     ai eu, triste pecador!
 48  que en dolor
     e con tristor
     é meu cor
 51  tormentado e mal ferido.
     Se non for'
     por gran valor
 54  de vos, sennor,
     non entendo ser guarido.

     (036)

     Esta cantiga muy sotyl é famosa fyso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sosa, é por que gela mandó faser el dicho Señor rey Don Enrrique el Viejo, es opinion de otros que la fiso á la Reyna de Navarra.
     Sen falia
     me conquiso
  3  que[n] me priso
     ora un dia
     con seu viso
  6  de mui grande alegria.
     Eu pecador!
     que ben seguro estava
  9  de ja nunca aver
     grave coita d' amores,
     vi un dia resplandor
 12  tan claro que passava
     segun meu entender
     todos los resplandores.
 15  Amadores,
     tal sembrança
     sen dultança
 18  chamaredes flor das flores,
     de gran valia.
     E des que vi
 21  atan linda criatura
     perdí todo meu sen.
     Assi foi conquistado.
 24  Vivo assi
     todo tempo en tristura
     e desejando a quen
 27  non sabe meu cuidado
     tormentado.
     En minna vida
 30  ja perdida
     non será de mi, cuitado,
     aquesta porfia.
 33  Por meu mal
     a fez Deus tan fermosa;
     pois me conven sofrer
 36  gran tempo en Castela
     coita mortal
     e vida temerosa,
 39  por non lle ousar dizer
     minnas coitas a ela.
     Que mazela
 42  tan estranna,
     se en sanna
     for' esta linda estrela!
 45  De mi que seria?
     Ai Deus de amor!
     seja vossa bondade
 48  de lle querer nembrar
     a forte tribulaçon
     que este meu cor
 51  sofre por lealdade,
     non ousando nomear
     seu nome de alegrança:
 54  Esperança
     me faz ledo,
     por que cedo
 57  loarán sa andança
     d' esta sennora mia.

     (037)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor e loores de Doña Maria de Carcamo, mançeba que fue del dicho Rrey Don Enryque.
     Viva sempre enxalçado
     o amor maravilloso
  3  por lo qual sen dulta ouso
     dizer que soo namorado.
     Amor, esforço e ventura
  6  en concordia sen errança
     todos tres con gran mesura
     guarneceron minna lança.
  9  Amor me deu esperança,
     esforço, nobre ousadia;
     ventura que ao mundo guia
 12  me faz amar e amado.
     Des que me vi guarnecido
     de arnes de tal valia,
 15  ome de o mundo nacido
     non ouvo tanta alegria.
     Longe de toda folia
 18  vi ante os ollos meus
     ûa rosa que fiz Deus
     fermosa, de alto estado.
 21  Cando ben mirei seu gesto,
     seu falar e noble riso,
     lindo rostro claro, onesto,
 24  aire, luz de paraiso,
     enton quis [eu e] ela quiso
     que fosse seu servidor.
 27  Esta tenno por sennor;
     de outro ben non ei cuidado.
     Esta sempre servirei
 30  que merece ser servida,
     e ja mais partirei
     minna entençon comprida.
 33  Ora venna morte ou vida,
     non faria outra mudança,
     pois amo con lealtança
 36  e non por fol gasallado.
     Ja todo bon pensamento
     será sempre en aquela
 39  que por seu merecimento
     chaman todos linda estrela.
     Se é dona ou donzela
 42  por mi non será sabido
     atá o mal ser aviido
     e eu ledo e mui pagado.

     (038)

     Esta cantiga disen que fiso el dicho Alfonso Alvares por amor é loores de la Rreyna de Navarra, hermana del Rrey Don Juan.
     Ai, que mal aconsellado
     fustes, coraçon sandeo,
  3  en amar a quen ben creo
     que de vos non á cuidado!
     Por meu mal vossa porfia
  6  foi no mundo començada;
     non cessades noite é dia
     d' estroir vossa morada.
  9  Vosso penso non val nada
     en amar quen vos non pensa;
     non vos vejo outra defensa
 12  se non morte, mal-pecado!
     Corpo, non des[es]peredes
     que cedo prazer ajades,
 15  mas servid' e non cansedes
     de loar a quen loades;
     que ela ten tantas bondades,
 18  alto brio e fermosura,
     que por sa nobre mesura
     non seredes olvidado.
 21  Coraçon triste, ben vejo
     que buscades minna morte,
     pois pensades tan sobejo
 24  en linda estrela de norte.
     Ai, que mal cruel tan forte,
     se ela por én se ensanna!
 27  De viir mais en Espanna
     ja mais non serei ousado.
     Corpo, non emaginedes
 30  de aver mal nen contenda
     por loar a quen sabedes
     inda que ela entenda;
 33  mais poede vossa fazenda
     en poder do Deus de amor,
     e non ajades pavor
 36  se fordes leal provado.
     Coraçon, pois vos queredes
     que eu viva en tormento,
 39  eu morrei e vos morredes
     sen neun acorrimento;
     mais de meus ollos sento
 42  que por mi e (por) vos morrán
     e ja mais nunca verán 
     bon parecer acabado.

     (039)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares cuando desposaron la Rreyna de Navarra con don Carlos, por que se yba.
     Triste soo por la partida,
     que se ora de aqui parte
  3  meu sennor, que mui sen arte
     do seu amor soo conquerida.
     Todo o mundo ben entenda
  6  que non posso leda ser
     ata que possa entender
     mais novas d' esta fazenda;
  9  ca será minna vivenda
     en esquiva maginança
     con deleitosa esperança
 12  ata ver la sa viida.
     Ora vai longe d' aqui
     quen meu coraçon deseja;
 15  por minna coita sobeja
     tempo á que tempo perdí.
     Sennor Deus, que merecí
 18  ben obrando a meu poder,
     que por un soo prazer
     ei pesar toda mia vida?
 21  Mui alto Rei de Castela,
     esforçado en gran valor,
     meu irmâo, meu sennor,
 24  vos oid[e] mia querela
     e julgad' a mi por ela.
     Vossa mercee seja atal
 27  que non passe tanto mal,
     pois non soo nen fui falida.

     (040)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por manera de desfecha a esta otra cantiga que fiso á la dicha Rreyna.
     Pois me non val,
     boa sennor, vos servir,
  3  sofrendo mal
     queiro por vos morir.
     Amei-vos eu
  6  tan de aficado amor
     que non soo meu
     nen de outra, ai pecador!
  9  Des que vos vi,
     tan mui fermosa sennor,
     non me pod' al
 12  de mia gran coita partir.
     Conven sofrer
     este pesar que eu ei
 15  sen ben aver
     pois que tanto afanei.
     Boa sennor,
 18  depois que vos mirei
     sofr' eu mortal
     dolor se [eu] vos non vir'.
 21  Non vos errei
     por vos querer gran ben,
     ca vos amei
 24  mui mais que outra ren.
     Boa sennor,
     se toverdes por ben,
 27  pois soo leal,
     vos mandade-me guarir.

     (041)

     Esta cantiga disen que fiso el dicho Alfonso Alvares al conde Don Pero Niño, por amor é loores de la dicha Doña Beatris.
     Loado sejas, Amor,
     por quantas coitas padesco,
  3  pois non vejo a quen ofresco
     todo tempo este meu cor.
     Eu vi tempo que vivia
  6  en lindez' e sen pesar,
     adorando noite e dia
     o que non posso olvidar.
  9  Fortuna fui trastornar
     a carreira de a ventura
     que non é nen foi segura
 12  nen será en un teor.
     Non me queixo de ti agora,
     Amor, se padesco mal,
 15  pois me destes por sennora
     nobre vista angelical,
     a quen fui e soo leal
 18  e serei sen dultamento,
     macar que sofro tormento
     longe sen fazer error.
 21  Amor, sejas enxalçado,
     pois me mandaste servir
     bon parecer acabado
 24  en falar e en riir.
     Ben me posso enfengir
     que amei gentil figura;
 27  mas se ela de mi non cura,
     morto soo eu, pecador.
     Amor, sempre oí dezir
 30  que calquer que te servisse
     devia mui ledo vevir
     por gran coita 'n que se visse.
 33  Canto se por esto oisse,
     eu me ponno en teu poder,
     que se meresco én perder,
 36  tu sejas meu julgador.

     (042)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor é loores de Doña Juana de Sossa, manceba del Rrey Don Enrryque.
     Amoroso riso angelical,
     soo preso en vosso poder;
  3  querede vos mercee aver
     de minna cuita desigual.
     Des que vos vi, nobre sennor,
  6  nunca fiz se non pensar
     en vos servir, e sen dultar
     ja mais en quanto vivo for'.
  9  Se vossa mercee non me val,
     eu morrei sen falecer;
     por én vos praza de querer
 12  que eu non passe tanto mal.
     Vos me posestes en prizon
     d' u eu non posso sair.
 15  Sennora, sen vos falir,
     vosso serei e de outra non.
     Vossa nobreza seja tal
 18  en me querer ben responder
     que meu cor possa perder
     dolor e gran cuita mortal.

     (043)

     Esta cantiga fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino por amor é loores de la dicha doña Juana de Sossa, loando al amor por que le diera lugar é manera á qual pudiese loar é amar é obedescer é servir á tan resplandesiente señora.
     De gran cuita sofredor
     fui e soo [e] sempre serei,
  3  seendo leal amador
     de quen vi, vejo e verei.
     Serví e servo e servirei
  6  a vos, fermosa sennor.
     Esperança en vosso amor
     tove e tenno e terrei.
  9  Como quer que gran temor
     sofrí e sofro e sofrerei,
     pensando en vosso valor
 12  vencí e venço e vencerei;
     por que di e dou e darei
     sempre a Deus gran loor,
 15  pois meu tempo en tal teor
     perdí e perdo e perderei.
     Pero en quanto vivo for'
 18  digo e dixe e direi
     que por vos este meu cor
     forcei e forço e forçarei.
 21  Pensei e penso e pensarei,
     quer venna ben ou mellor,
     que a vos, das flores flor,
 24  amei e amo e amarei.
     Por vosso bon prez e onor
     cuidei e cuido e cuidarei
 27  por que mui forte tristor
     passei e passo e passarei.
     Seguí e sigo e seguirei
 30  por meu mal, ai pecador!
     tal cuita que con pavor
     andei e ando e andarei.

     (044)

     Esta cantiga fizo el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino en loores é alabança de la señora Rreyna de Navarra, por quanto ella era muy fermosa é siempre el la deseaba loar é servir en sus cançiones, segunt que en este libro es contenido.
     Por amores de ûa estrela
     que meu coraçon manten,
  3  viverei ledo en Castela
     quanto Deus tover' por ben.
     Non direi qual é nen quen,
  6  mas loado seja Amor
     que me deu gentil sennor,
     mais fermosa que outra ren.
  9  Amor me trage pagado
     des que me fizo entender
     d' ela que servo de grado
 12  e me fazi entristecer.
     Muitas vezes con prazer
     ei nembrança de sa vista,
 15  mas tormenta me conquista
     que non posso al fazer.
     As outras non ajan sanna,
 18  qu' esto a mi assi parece.
     De quantas eu vi en Espanna,
     esta todo ben merece.
 21  É fermosa con lindece;
     trage muita louçania;
     de bondad' e cortesia
 24  todos tempos se guarnece.
     Ante meus ollos tenno
     cada dia seu sembrante.
 27  Seu prez e loor mantenno;
     assi seja, ben merece.
     Pero que vivo pensante
 30  por ser d' ela alongado,
     non soo nen ando enganado,
     certo soo por seu talante.

     (045)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por desfecha desta otra cantiga.
     Desejoso con desejo,
     desejando todavia,
  3  ando triste, pois non vejo
     a gentil sennora mía,
     a que amo sen falia
  6  desejando todavia.
     De prazer ja non me praze,
     desprazer ei noite e dia,
  9  pois ventura assi me faze
     apartado todavia
     de aquesta sennora mía,
 12  desejando todavia.
     Pensar outro pensamento
     penso que non ousaria,
 15  meu ben e consolamento
     é loar sa louçania
     d' esta linda en cortesia,
 18  desejando todavia.
     Cuido con gran cuidado
     cuidando sen alegria,
 21  onde pois vivo apartado
     de quen me fazer soía
     muito ben sen vilania,
 24  desejando todavia.

     UN BACHILLER É MAESTRO EN ARTES, DE SALAMANCA.

     (046)

     Estas preguntas fizo é ordenó el dicho Bachiller en artes contra el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino.
     Sennor Alfonso Alvares, que Deus vos mantenna]
     en onra e en ben e en alto estado,
  3  a esta pregunta me dade recado
     e seja apressa, que non se detenna;
     e se podedes, logo en ponto venna,
  6  que muito cobiiço [saber] este feito,
     e se m' o dezedes, fazer-vos-ei preito
     que moira ou viva so la vossa senna.
  9  Dizede-me, sennor, u se foi franqueza,
     que ja non parece nos renos de Espanna,
     e gran tempo á que aquesta companna
 12  que i fizo, vive en mui gran pobreza.
     Esto me dizede sen outra pereza:
     "A vosso entender se tornará én cedo?"
 15  E dizede-me certo, que non aja medo,
     que mui muito dulto aquesta crueza
     Que vejo e vi fazer a coitados
 18  fidalgos mesquinnos que tan solamente
     non deron nen dan por eles nïente.
     Des que se partiu dos renos nomeados
 21  aquela franqueza por nossos pecados
     e nunca ja mais aqui quis tornar,
     mellor fora [a] Deus de todos matar
 24  que non ser nos d' ela assi arredados.
     Fiida.
     E pois, oh sennores, ja nada non dan
 27  fidalgos cativos, ora que farán
     os pobres e boos? Son deseredados.

     ALFONSO ALVARES, DE VILLASANDINO

     (047)

     Esta rrespuesta fyzo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino contra el dicho Bachiller é maestro en artes.
     Amigo sennor, franqueza desdenna
     a gente avarenta e geno turbado;
  3  por ende se foi morar mal-parado
     trezentas jornadas alen de Cerdenna
     e non tornará por cousa que avenna
  6  en estas partidas pos un mui gran treito;
     e se o fezer', fará gran dereito,
     pois [non] é preçada por ûa cermenna.
  9  E inda mais vos digo que fica escasseza
     en estas partidas con onra tamanna
     que todos lle fazen mui gran festa estranna,
 12  assi aborrecen toda gentileza.
     Pois como atendedes que venna nobreza
     morar entre gente du á tal degredo
 15  que cantos sennalo con este meu dedo
     son mui avarentos con toda vileza?
     Abades, sennores, leigos e perlados
 18  ben vos mostrarán logo de presente
     en todos seus gestos e seu continente
     que aman franqueza segun los passados;
 21  mais des que ajades a estes provados,
     veredes que curan de se apartar
     e con avariça riir, posfaçar
 24  de lindos fidalgos que viven lazerados.
     Fiida.
     Des i án tomado agora un refran
 27  viçosos e ricos: Por que buscarán
     boliços nen guerras? Por ser enloucados.

     (048)

     Esta pregunta fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino contra Garçia Ferrandes de Gerena quando tornó moro.
     Garcia amigo, ninguen te espante
     pero que te digo que muito perdeste
  3  des que en Mafoma ta creença poseste
     segun que disse o vello Almirante;
     que o que gannaste direi de talante:
  6  Gannaste nome de alcaide de vento,
     gannaste inferno, escuro tormento,
     gannaste i mais que tragias ante.
  9  Des que a Jesu, nosso Salvador,
     tu renegaste por ben adorar
     o falso propheta, linnage de Agar,
 12  que dizen Mafoma, vil embaidor,
     de quanto gannaste soo ben sabidor:
     Gannaste mais barbas que trager soías,
 15  gannaste maridos que acá non avias,
     gannaste privança do demo mayor.
     Con taes trocos como ás trocado
 18  mui ben te podes chamar traidor,
     pois non ouveste de Christus pavor
     nen de as gentes vergonça, coitado!
 21  Canto i gannaste [te direi de grado]:
     Gannaste proveza e maa ventura,
     gannaste luxuria, amarga tristura,
 24  gannaste por sempre de ser lastimado.
     Ja non te podes chamar perdidoso,
     pois tantas cousas com' estas gannaste,
 27  cando a lei mui santa trocaste
     por maa seita do falso, enganoso.
     De canto gannaste sei ledo e goyoso:
 30  Gannaste lazeira de noite e de dia,
     gannaste a ira de Santa Maria,
     gannaste vileza e cambio astroso.
 33  Fiida.
     Gannaste......................
     ..............................
 36  ..............................

     (049)

     Esta conpla de consonantes doblados fizo el dicho Alfonso Alvares por escura.
     Andando cuidando en meu ben cuidei
     que eu cuidara ren d' este cuidar,
  3  cuidando, cuitado, como me matei
     e por ende cuido cuidar en pensar;
     que se ouvesse quen de mi cuidasse
  6  o que non cuido cuidar, cuidaria
     un tal cuidado por que me leixasse
     de meu gran cuidado cudar todavia.

     (050)

     Este dezir fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares, el qual dicho dezir es bien fecho por arte de macho é ffenbra.
     Consellade-me ora, amigo,
     que vejais prazer de amiga,
  3  querendo-me dar castigo
     como ome que me castiga:
     Se acharei bon abrigo
  6  en la dona que outro abriga;
     se o fillar', esto digo:
     Ben lle venna a quen m' o diga.
  9  Fiida.
     E eu sempre me maldigo
     e Deus sempre me maldiga,
 12  se por ende non me sigo
     como me mandais que siga.

     (051)

     Este dezir fyzo é ordenó el dicho Alfonso Alvares, contra el Amor quexandose dél é afeandole é despe(n)diendose dél, el qual dicho dezir es muy bien fecho.
     Amor, pois que vejo os boos fugir
     de vossa mesnada e de vossa corte,
  3  se Deus enderece a ben minna sorte,
     que ora me venno de vos despedir.
     E non entendo que erro en partir
  6  de mi gasallo, prazer nen cantar,
     mas en canto viva, non cuido trobar
     de vos mal nen ben, pois non val servir.
  9  Pero non entendades que quero leixar
     o mundo de todo para me morrer,
     mais quero, amigos, cantar e tanger,
 12  leer as estorias, con aves caçar,
     todas boas mannas seguir e usar,
     salvo o trobar que ja non farei,
 15  amar por amores, que nunca amarei,
     se non for' aquela que eu devo amar.
     Ca en outro tempo os antecessores
 18  pagavan-se muito dos que ben amavan
     e dos mais genties que se deleitavan
     fazendo cantares a sas sennores
 21  ............................
     Por én digo, Amor, que é fol provado
     que[n] passa tormento por vosso mandado
 24  nen que perde tempo trobando de amores.
     E pois tantos boos vejo apartar
     d' aquestas dous cousas por vos, ai Amor!
 27  de aqui adeante vos sede sabidor
     que nunca vos faça prazer nen pesar
     nen quero a vos nen a outro loar.
 30  Assi passarei por minna ventura,
     canto Deus quiser', e non av[e]rei cura
     se non de oir e ver e calar.
 33  Fiida.
     E quen posfaçar' fará de[s]mesura
     que nunca eu penso tomar tal tristura
 36  por que me façades mor[r]er nen penar.

     (052)

     Este dezir fizo el dicho Alfonso Alvares á don Gutierre de Toledo, arçediano de Guadalfajara, quando fué electo de Toledo.
     A quen ajuda o Rei enxalçado,
     a mui nobre Reinna, o gentil Infante,
  3  o gran condestable e o almirante,
     Pero Lopez de Ayala, des i Joan Furtado,
     depois todo prez do reno juntado,
  6  pois como lle poden fazer encreente
     que possa turbar tal feito Vicente,
     ainda que fosse mil tanto letrado?
  9  De outras bondades o vejo arnesado,
     ca é sabedor e de boa vida,
     lindo fidalgo, pessoa comprida
 12  con toda cordura, leal, mesurado,
     de mais que ajuda ventura, estado,
     proeza, concordia que son de sa parte;
 15  pois como lle pode Vicente con arte
     poer turbamento en lo arçebispado?
     Por esto, amigos, soo emaginado
 18  en cujo esforço Vicente o faz:
     Ou esta denteira se é de o agraz
     foi ben azeda no tempo passado,
 21  ou se é por esto, é mal consellado;
     e se por enveja, é ben fol de pran,
     salvante se atende ao Taborlan,
 24  que de outro non pode el ser ajudado.
     Por ende, amigos, soo maravillado
     das cousas que vejo tan contra razon:
 27  Un gato pequeno fillar entençon
     con un leon forte tan ben eredado;
     ca por esperança é visto, falado
 30  que por un bramido d' un soo leon
     devrian cantos gatos en o mundo son
     sugir, canto mais un magro, cuitado!

     PERO VELES DE GUEVARA

     (053)

     Este desir fiso é ordenó el dicho Don Pero Veles de Guevara á una dueña mui vieja que andava en palaçio del Infante don Ferrnando, é non avya en el rreyno quien quisyese con ella cassar, tanto era ffea é de vyeja é de pobre, non embargante que era dueña de muy buen linaje.
     Sancha Carrillo, se vosso talante
     é de casar, fazed' ora assi,
  3  como me eu pague de vos, e des i,
     sede vos segura de ser ben-andante,
     que todas las cousas de que me paguei
  6  vos acharedes que eu as casei
     antes que rei nen reinna nen infante.
     Mas vejo de vos mui despagada
  9  a vossa ventura, avendo servido 
     a Rei Don Alfonso que ouvo vencido
     Albuhacen, o rei de Granada;
 12  e des i aqueles que d' el descenderon,
     vos os criastes segun me disseron,
     e nunca mais d' esto fostes demandada.
 15  Eu, por que vejo vossa soedade,
     venno-vos esto, sennora, a dizer:
     Vos non querades en al contender
 18  se non en esto, por vossa bondade;
     que se por esto non fore, sennor,
     nunca creades que entendedor
 21  moira de amores por vossa beldade.
     Que Deus non quiso que fosse outorgada
     aquesta graça a condes nen reis,
 24  nen án poder todas as tres leis
     ............................
     Mais se vos ende pode[de]s guisar
 27  como vos eu ame e possa loar,
     antes de un ano seredes velada.
     Fiida.
 30  E se vos d' esto queredes dultar
     que vos oge dessen toda ultra-mar,
     nunca alaroça seredes chamada.

     Seguintes: (054) a (073)
Volver