A profesora da USC coordina a obra colectiva 'Na nosa lyngoage galega', que analiza de xeito multidisciplinar o nacemento da lingua galega escrita.
O libro Na nosa lyngoage galega. A emerxencia do galego como lingua escrita na Idade Media recolle as actas do simposio organizado en novembro de 2005 polo Instituto da Lingua Galega en colaboración co Consello da Cultura Galega, onde foi presentado esta semana. A obra recolle 25 traballos de profesores e investigadores de universidades galegas, mais tamén catalanas, portuguesas e mesmo alemanas, que afondan no contexto histórico, social e lingüístico no que o galego deu o salto da orallidade á escrita durante a Idade Media.
Era un aspecto da historia da lingua galega pouco estudado?
A escrita medieval en galego sempre se estudou, partindo por exemplo das cantigas. A orixinalidade deste libro é que reúne traballos moi diversos, que en conxunto compoñen un estudo multidisciplinar: historiográfico, lingüístico, sociolingüístico, paleográfico..., da emerxencia do galego escrito na Idade Media, enmarcado no contexto europeo.
Claro, obviamente no momento en que se xeraliza a escrita en galego faino tamén nas outras linguas romances europeas...
Si, é un movemento que nace en Francia e en Boloña, e que se vai estendendo de leste a oeste e de norte a sur. De feito en Galiza comeza a escribirse un pouco antes ca no sur do Miño, no Reino de Portugal.
En que momento se produce ese salto á escrita?
O galego falábase dende o século VIII como lingua diferenciada do latín e doutras linguas. Esa marxe de cinco séculos que transcorren entre o xurdimento do galego como lingua oral á súa emerxencia como linga escrita resulta moi interesante. Do que podemos estar seguros é de que o galego escribiuse antes como lingua literaria que como lingua administrativa, e como poesía antes que prosa, coas cantigas medievais que comezan a aparecer no século XII. O primeiro documento escrito en galego data de 1228, unha regulación xurídica de Castro Caldelas (o Foro do Bo Burgo), descuberta por Henrique Monteagudo hai un par de anos. Pero o seu uso non se xeraliza até 1270.
O galego escrito era empregado por algunha administración ou colectivo en particular, máis ca outros?
Temos constancia de que comezou a usarse primeiro nos mosteiros, que conformaban unha auténtica administración que vertebraba todo o territorio, e que eran verdadeiros centros de poder. Por suposto, tamén se usaba nos concellos, sobre todo por unha razón instrumental, porque eran quen máis se relacionaban co pobo, que só falaba o galego. O problema é que estes documentos conserváronse peor cós dos mosteiros.
O galego escrito xeralízase no século XIII. Pero, cando comeza a esmorecer, dando paso aos Séculos Escuros?
Xa a finais do século XV comezan a advertirse palabras soltas en castelán, no medio de documentos escritos en galego. E nun momento do século XVI o galego desaparece bruscamente de todos os documentos, aínda que até o momento non se atopou texto ningún que prohibise de xeito expreso o uso da lingua.
O título do libro "na lyngoage galega" é un extracto cun texto tardío, de 1490...
Pero é importante, porque non era tan habitual a referencia expresa á lingua galega. Normalmente, falábase de latín, e se non era latín, dicíase 'romance'; se estabas en Galiza romance referíase ao galego, se estabas en Castela, ao castelán. A primeira referencia ao 'galego' como lingua aparece nun tratado de poética realizado por un catalán en 1290.
Ao falarmos de 'galego' na Idade Media, falamos de galego-portugués, non si?
Durante séculos as diferenzas existententes entre a lingua que se falaba ao norte do Miño e ao sur do Miño eran insignificantes, por suposto na lingua oral e mesmo na escrita. Pero si existe unha fornteira gráfica entre os textos escritos en Galiza e en Portugal, pois a partir de 1290 cando o portugués se converte na lingua oficial do Reino de Portugal, os reis portugueses adoptan o uso do nh e do lh, nunha vontade de diferenciación de Castela. Por iso é doado diferenciar os textos escritos aquén e alén Miño.
haha!! Um texto "tardío"... seródio? Boa lyngoaGe académica, abofelhas!
O galego era diverso do português, antes de deus existir:
http://www.agal-gz...
Nom é certo que o primeiro documento escrito em galego date de 1228, como afirma a entrevistada.
O mais antigo documento escrito em galego-português do que existe constância é de 1175 e foi descoberto polo professor José António Souto Cabo:
http://www.agal-gz.org/modules...
http://www.agal-gz.org/modules...
Também existe outro documento de 1189 ou 1198, até há pouco tido como o mais antigo descoberto na nossa língua, anterior portanto ao citado pola entrevistada. É a chamada de Cantiga da Ribeirinha:
http://pt.wikipedia.org/wiki/C...
É impossível que umha professora, supostamente especialista na língua medieval, desconheça estes documentos, polo que o que afirma na entrevista é radicalmente FALSO.
De igual maneira, quando dizer:
"os reis portugueses adoptan o uso do nh e do lh, nunha vontade de diferenciación de Castela. Por iso é doado diferenciar os textos escritos aquén e alén Miño"
Moito engrazado, ademais de ignorante, voltamos aqueles argumentos pseudo científicos dos autonomistas nos anos 80. Mais que interese pola lingua tratava-se da ligaçom com Espanha. Traizou-lhe o subconsciente!!
P.D. Elocuênte presença de Rosario..., outra especialista em...
Piorno, Souto, o que a senhora Boulhão quer dizer é que esse documento que ela nomeia é o primeiro EM GALEGO, tomando como galego tudo aquilo que não é português. Ou seja, que esse poema que dizes é português e não galego. Antes de deus já existia o galego como cousa diferente do português, como todo o mundo sabe.
LyngoaGe galega. Mais claro, água.
Observador, por muito fanática da separaçom da língua que seja essa professora, nom pode ser tam ignorante como para retrotrair as suas ideias (evidentemente políticas e nom científicas) nada menos que ao século XII.
Galiza é espanha. Com dizer isso chega como ciência para esta gente, e para dizer isso nunca ham de faltar dinheiros; os orneios paga-os bem Castela.
A fronteira com Pt é uma fronteira linguística igual que a Ria de Riba d'Eu é fronteira linguística com o asturião como outras grandes instituições científicas autonómicas demonstram nas Astúrias.
Ciência é palavra incompatível, com adivinhações, tautologias ideológicas e cousa assim. Ciência e espanha som palavras que nom casam, se é ciência nom é espanha e se é espanha nom é ciência.
Neste caso demonstra-se que espanha é espanha com a fronteira que tem (incluída a terra dos mistos), logo nom é ciência é uma chafalhada graças a qual a autora pode comer e levar ordenado a casa.
E pode ter um Q.I bem limitadinho 85 aprox. como Camino Noia e ser catedrática de universidade
Concordo, outro polo é o Ramón Villares, despois de que se publicaran libros do reino galego medieval, como o de Camilo Nogueira onde se publicaron fontes históricas, o elemento éste sigue insistindo en chamalo "Reino Leonés". É só un exemplo de como a "ciencia" se adapta o que digan os nosos xefes.
A lingua galega debe ser defendida por todos galegos durante todolos dias.
Non so os politicos deben defendela, tamen a empresa, os xornais, os profesores, artistas, igrexa,etc.
De non ser asi, a nos lingua, que e riqueza cultural, morre.
Não acabo de perceber o comentário anterior. Será que Gaias está a dizer que a Boulhão tem razão?
Piorno, eu acho que sim, que são fanáticos. O fanatismo nasce da falta de pensamento e trabalhar num absurdo como é a disecção da língua deve ser fonte de fanatismo crónico. É o antipensamento.
Sim, eu acho que a catedrática e muitos outros catedráticos como ela são capazes de passar por ignorantes antes que admitir a evidência e trair um dos objetivos do Reino.
Supondo que o Monteagudo transcrevesse (provisoriamente, que diz ele) o foro, essa transcrição contradiz o que a seÑora investigadora insinua (que não afirma) relativamente ao uso de LH <> LL e NH <> NN.
Verão nessa transcrição escrito, por exemplo:
1.- «Treguas porlo foro da villa seyam taes: de una parte ||21 et de outra da baralla dem fiadores in mill (mill)»: "porlo" deve ler-se 'polo'; "villa" deve ler-se 'vila' ou, antes 'vila' (vejam que LL não vale pelo LL castelhano. LL aí é duplo sobre o modelo latino); "seyam" vale por 'sejam' (atendam ao -M final)...
2.- Igualmente em «De pelle cordeyra». O Y transcreve a semivogal.
3.- «... poder el firir por se ou por outros una vez ou muytas...»: Curiosamente as vogais não tónicas vacilam... "fIrir"... e mesmo as tónicas "por sE". Mas vejam "mUytas"...
4.- «Se ||37 algũũ cavaleyro ou vilão á villa do Burgo intrar, dé suas devedas a seus devedores ou pignora por elas. Et se as non deren et sobre cavallo andar, legue los péés do cavallo ||38 et fumo ás nariçes do cavallo, ata que dé a deveda o pignor por ela.»:
"CaValeyro" (sem dúvida escrito "caUaleyro"); "cavalo" (sem dúvida escrito cUallo"). Curioso: para transcrever o som que hoje grafamos como /l/ utiliza-se tanto LL quanto L.
E o mesmo acontecia com N e NN, embora o Monteagudo transcreva sempre Ñ...
Enfim...
Da segunda metade do séc. XV é o LIURO DO ÇIRIAL DE SSANTE ILAFFONSO QUE HE DA COFRARIA DOS CAMBEADORES (de Compostela; não na fronteira portuguesa). E nesse texto pode ler-se, por exemplo:
1.- «Item outra casa junta com ella com sua cortiNHa...»
2.- Item na moeda ueLHa huma casa que esta sobrellos caymbos que ffoy de mariNHa fonso...»
3.- «Item na rua de preguntouro humas casas que forom de gonçalvo anes da rrama et agora ssom de sanctiago et mora em ellas Róy fernandez...»
Podem comprovar que o uso de -M (final) de palavra é frequente. Como o uso de (~) em qualquer posição da palavra.
Sim, sim que editem BEM os documentos medievais galegos de todo o tipo. Quando digo BEM, digo fielmente. E, se pode ser, que os editem junto com a reprodução do texto em causa.
Mas que bobagem é isto dos Lh, Nh -M... a estas alturas.
Isso é como dizer que todo o mundo sabe que os limites do galego chegam até onde se comercializam grelos nas férias e por consequência onde se come gorentoso caldo.
Enfim.
Por certo que não me refiro ao comentário anterior (que compartilho plenamente) senão a este parágrafo:
"Durante séculos as diferenzas existententes entre a lingua que se falaba ao norte do Miño e ao sur do Miño eran insignificantes, por suposto na lingua oral e mesmo na escrita. Pero si existe unha fornteira gráfica entre os textos escritos en Galiza e en Portugal, pois a partir de 1290 cando o portugués se converte na lingua oficial do Reino de Portugal, os reis portugueses adoptan o uso do nh e do lh, nunha vontade de diferenciación de Castela. Por iso é doado diferenciar os textos escritos aquén e alén Miño."
Há ainda outro aspeto, nada superficial, já apontado em várias mensagens:
Os ilgaeiros (e acaso outros não tão cultores da "bobagem"...) transferem, não sei se inconscientes, a situação político-administrativa atual à de aqueles séculos (XII, XIII, XIV... e mesmo XIX). No séc. XIX, as autoridades portuguesas indistinguiam pela fala os moços galegos que fugiram a Portual das "levas" para o exército, comuns -as "levas" e, no possível, as fugidas, de que mesmo se fazem eco zarzuelas, como 'El rey que rabió'. Pero menos é o que as autoridades portuguesas respondiam as espaÑolas, que os reclamavam.
É justamente a fronteira, a RAIA, que quebra a unidade existente entre os povos (sim: povos) habitantes dum e doutro lado dela. Mas a RAIA, felizmente, é muito recente e está em glorioso processo de demolição. Só os estados autoritários ou ameaçados ou simplesmente ditatoriais, como a Alemanha do Leste (já desaparecida), Israel, USA ou, desde sempre e por outros motivos, China (dentro do que podem) constroem RAIAS de cemento armado (duplamente armado...).
A eles poderíamos acrescentar o Reino de EspaÑa: A RAIA que este promove para toda a língua que não é a sua "nacional", é uma RAIA de desinformação promovida desde o ensino, de impedimento de comunicação (é o que faz contra a comunicação televisiva entre "el Principat" e a "Catalunya del Sud" -València- ou entre a Galiza e Portugal)... Com a ajuda entusiasta (?) de gentes como a referida e outros cujo nome é bem conhecido. Alguns já foram citados. Curioso que o livro em causa, esse que "comentamos", esteja dedicado a Ramón Lorenzo, editor dum texto medieval, claramente galego, em que se utiliza LH e NH com bastante frequência e sobretudo coerência...
Explico o que na mensagem precedente disse sobre o uso de NH e LH na 'La Traducción Gallega de la Crónica General y de la Crónica de Castilla', vol. I, Orense: Instituto de Estudos Orensanos «Padre Feijoo», editada por Ramón Lorenzo em 1977:
1.- L e LL valem para transcrever os sons que no português comum se transcrevem por L e LH (ou em castelhano "l" e "ll").
2.- Igual acontece com N e NN (ou Ñ = NN), que transcrevem indiferentemente tanto N, quanto NH, do português comum (ou "n" e "ñ" castelhanos).
3.- Porém, sempre, quer dizer, SEMPRE LH e NH trascrevem os sons palatais, o lateral e o nasal: como no português comum de hoje.
A notícia já saiu da capa principal.
Sugiro continuar (também) aqui:
http://www.vieiros.com/nova/65...