O 27 de abril de 1979 circulou o primeiro coche entre A Coruña e Santiago nunha vía que é hoxendía unha das máis rendíbeis do Estado.
A navallada. Mirando dende a fiestra dos avións que aterran nos aeroportos galegos pódese contemplar unha boa parte do percorrido da Autoestrada do Atlántico, e comprender así a maneira na que une/separa o país. Úneo de tal xeito que o configura como unha columna vertebral; Galiza é en boa medida o eixo atlántico que se ergue aos lados da AP9, de Ferrol a Tui, que dende a construción da autoestrada foi acumulando máis e máis poboación e riqueza (o 60% dos habitantes e o 80% da renda do país), ao tempo que o resto do país, agás Lugo e Ourense, ía perdendo poboación.
En 1973 o Estado concedeulle a construción da autoestrada a Autopistas del Atlántico e o 17 de decembro dese mesmo ano comezou a construción da Ponte de Rande. As seguintes obras en comezar foron as do acceso a Vigo o 1 de xullo de 1975, as do treito 'Ponte de Rande - Pontevedra Sur' dous meses despois, e 'A Coruña - Santiago Norte' un ano despois. O 27 de abril de 1979 inaugurouse o primeiro treito, que conectaba Santiago coa Coruña, e en 1984 Pontevedra e Vigo estaban xa unidas pola A9, momento no que o Estado se fixo coas accións dunha autoestrada que non era rendíbel. Até 1992 non se conectaron as dúas grandes cidades do país e a autoestrada non chegou a Ferrol até o 2001, vinte anos despois do previsto. Os anos oitenta e noventa foron tempo de reclamación polos atrasos nas inauguracións e polos prezos das peaxes e a liberación da Ponte de Rande, pero a dos setenta foi a década da loita social contra unhas obras que expropiaron terras a prezos ridículos, non prevían a construción máis que duns poucos pasos elevados para favorecer o paso dunha beira á outra e que estaban destinadas a construír unha autoestrada moi cara, da que se ían lucrar os grandes poderes económicos do momento, ao tempo que o resto da rede viaria galega, moi atrasada e perigosa, era esquecida.
Unha vez que a AP9 se converteu nun eixo imprescindíbel do país, empregada por todos os condutores nalgún momento, malia ao seu elevado prezo, moitos botáronlle en cara aos opositores á autoestrada o rexeitamento que nos anos setenta amosaran á súa construción. Porén, estas críticas esquecen que neste movemento de oposición, nucleado ao redor dunha coordinadora de afectados, participaron militantes de todos os partidos, agás Alianza Popular, e que foron quen de reunir milleiros de manifestantes (máis de dez mil en Pontevedra o 5 de decembro de 1977) e de paralizar as obras en distintos momentos, con accións pacíficas e outras non tanto. As críticas esquecen tamén que malia ao maximalismo da postura da coordinadora ('Autoestrada, non') e ao aparente fracaso da súa actividade, o certo é que a súa presión tivo froitos moi importantes, coma a modificación do trazado en varios puntos do seu percorrido para provocar un prexuízo menor ao territorio e aos seus habitantes, un aumento moi importante dos prezos que a sociedade propietaria da autoestrada lles pagaba aos expropiados, e a construción de centos de pasos elevados, que hoxendía chegan a 444 entre Ferrol e Tui.
As presións a favor e en contra
Entre 1976 e 1979 a actividade da coordinadora foi moi importante: manifestacións, peches (en 1977 máis de catro mil persoas pecháronse nas igrexas das súas parroquias), charlas informativas, ocupacións dos terreos nos que se realizaban as obras... No documental de Llorenç Soler Autopista, unha navallada á nosa terra (1977) temos un retrato moi vivo dos movementos de oposición ao proxecto. Porén, había moitos intereses en xogo e a sociedade construtora, na que participan as principais entidades financeiras do país (entre elas as caixas de aforros de Vigo, Pontevedra e Monte de Piedad de Santiago e os bancos Pastor, Hispano Americano, do Noroeste, e de Bilbao) fixeron unha presión moi forte sobre os partidos políticos e os medios de comunicación. Foi moi significativa neste senso a actitude de El Ideal Gallego, o xornal máis progresista do momento, canda a La Voz de Galicia, que sorprendentemente adoptou unha posición moi activa a favor da autoestrada. Así, dous días despois da masiva manifestación que reuniu en Pontevedra a milleiros de persoas, entre eles ao deputado de UCD José Rivas Fontán, futuro alcalde da cidade, o xornal coruñés abría a súa portada cunha entrevista ao director xeral de Audasa titulada "Si Galicia no reacciona, la autopista puede peligrar", que acompaña a un editorial no que acusaba de "ignorantes" aos opositores á súa construción.
Pola contra, El País publicaba en setembro de 1977 un punto de vista ben distinto. A crónica de Perfecto Conde titulada "Galicia: clamor popular contra la autopista del Atlántico" afirmaba que os directivos da empresa concesionaria "en reiterados y extensos espacios publicitarios pagados a los periódicos gallegos" intentaran demostrar que a súa "idea autopistera" era a panacea para que Galiza entrase na modernidade. Malia recoñecer a necesidade do proxecto, Conde criticaba que a ocupación de terreos se estaba levando a cabo "casi manu militari, sin pagar nada y, en muchos casos, sin levantar actas siquiera, las poderosas máquinas cortaban caminos, desviaban cauces de agua, demolían propiedades particulares o destruían vestigios artísticos o históricos, como quien tritura azucarillos para hacer mermelada".
Co tempo a AP9 converteuse nun extraordinario negocio e unha das vías máis rendíbeis do Estado. No ano 2003 o goberno do PP vendeulle a Empresa Nacional de Autoestradas (ENA) da que formaba parte Audasa a Sacyr e outros socios por 1.586 millóns de euros, cando só o valor da AP9 xa se estimaba en case 3.000 millóns. En decembro de 2008 Sacyr revendeulle as autoestradas a Citygroup por 7500 millóns de euros.
Mira aquí o documental 'Autopista: Unha navallada para a nosa terra' (1977)
AVE-TAV, Cidade da Cultura, minicentrais, eólicas... o que nos aguarda... um cemitério nuclear?
Colhe a fouce, meu povo!
Cicatriza, a navallada de 10 eur vigo corunha e mais outra (NAVALhADA)de 10 eur de coruña a vigo cicatriza. Mas quando fores outra vez...
Claro que é a máis rendible: non hai outro xeito RACIONAL de facer o percorrido! Así calquera fai rendible as comunicacións!
A navallada queda ainda á espreita no saber do pobo: 7 pts/m2. de mato.!!
Hoxe no que se converteu e nunha navallada ao noso peto, que sería un bo lema pra loitar contra a peaxe.
AP-9, UNHA NAVALLADA AO NOSO PETO
O que mudou o conto !!!
Hoje em dia até os que a criticavam circulam por ela...
o seis máis cá un tovador semella un cantamañanas. eu hoxe con cincoenta anos e daquela, 18, tamén estiven daquela, e estou hoxe, en contra de como se facía esa vía de comunicación, e do por que se facía. mais sería moi longo entrar agora nese debate. o caso e que eu, cando o preciso, efectivamente, vou por ela. doéndome o corazón e o peto, pero vou por ela. entón, cantamañanas ¿ese é o teu argumento?
A #7:
Em primeiro lugar eu nom te insultei. Peço o mesmo trato.
Em segundo lugar: nom tens porque ir por ela (se tanto che doe o coraçom e o bolso), podes ir pela "Nacional", de comboio, a cavalo ou mesmo caminhando (como fam os peregrinos) e serias mais coerente com as tuas ideias.
O mesmo acontecerá com o TAV: os que o criticam agora acabaro-no por usar. Mais do mesmo !
Á parte doutros problemas, ningunha autopista debería ser de peaxe.
Iso de vías de comunicación física de pago, as "peaxes" soa a medieval, a épocas feudais. Todas as estradas deben ser públicas e de libre circulación.
Para min está máis claro que nunca que o que se fixo foi duas Galizas, a vertente atlantica e a do interior. O que non o ve está cego.
Esa autopista de La Voz escarallou un modelo de país que en pouco tempo vai ser moi necesario. Un país desenvolvido sobre bases sustentabeis: sector primario, rede de trens rexionais... O TAV é outro negocio infame máis e o sabedes.
Navalleiros do carallo é o que son aqueles que gozan con comodidade reaccionaria das bicocas con que se está a destruír o planeta para beneficiar a catro ladróns que todos coñecemos. Navalleiros ou imbéciles.
A verdade e que a negativa a súa construcción carece de lóxica, e só pode vir explicada por un medo á modernidade irracional e pouco práctico. Está demostrado que a autopista aporta unha porcentaxe do PIB considerable ao país.
E dificil entender, insisto, porque había negativa á autopista. Outro tema e se as formas, o non pago da expropiación etc. foi inadecuado, que seguramente foi así, máis estoume a referir ao rechazo á autopista en sí mesma.
Se o nacionalismo aspiraba daquela a autodeterminación de Galiza: ¿Qué modelo de país soberano se estaba a promover realmente? por que para a construcción dun país precisa de infraestructuras. En fin, non logro entendelo hoxendía.
É máis. Teño a sensación de que o nacionalismo está a cometer agora os erros do pasado.
Daquela o plantexamento era non facer cousas relacionadas coa modernidade únicamente por que sí, xa que calquera economista decataríase de que esta infraestructura era básica para o incremento do PIB e a competitividade, e consecuentemente en obter recursos para acadar soberanía financeira.
Ben, hoxendía tampouco hai unha planificación estratéxica para a independencia de galiza con prazos e obxetivos a acadar. EStamos a cometer os mesmos erros.
Si alpabarda si, aumento de pib e da competitividade para fabricar mais coches e mais pisos e chales adosados para que ninguen os poda mercar por seren caros de mais e ter que pedir prestamos os bancos que non os dan.
Si alpabarda e tantos outros, a ap-9 foi e sigue a ser unha navalhada no peito da Galiza. Expropiacions inxustas, mala execucion das obras (sabes cantas persoas se viron afectadas polo corte de caminhos, pozos de auga, enormes taludes, etc), alto custe de peaxes, aumento do abandono do rural coa conseguinte presion sobre a costa, mantemento deficiente da autoestrada. Se cando foron iniciadas as obras da autoestrada fixeran unha rede decente de ferrocarril de cercanias conectando as vilas e cidades galegas (o estilo dos cercanias de Madrid ou Barcelona), hoxe en dia non dependeriamos tanto do coche, as zonas do rural non perderian tanta poboacion, non averia atascos nas entradas das grandes cidades, etc).
alpabarda di: "Daquela o plantexamento era non facer cousas relacionadas coa modernidade únicamente por que sí, xa que calquera economista decataríase de que esta infraestructura era básica para o incremento do PIB e a competitividade, e consecuentemente en obter recursos para acadar soberanía financeira."
Daquela o plantexamento era bo é o segue a ser. Un monton de kilowatios/hora saen da Galiza cara a meseta todolos dias, se na meseta queren electricidade que ponhan na meseta as centrais que contaminan na Galiza. Con Reganosa pasa mais do mesmo, agora queren facer un gaseoducto ata Madrid. Eso si as importacions de carbon e gas computan na conta galega, pero como parte da electricidade xerada vai para Madrid, e espanha é unha, grande e livre os galegos non cobramos esas exportacions. E a merda para nos de agasallo.
calcanhal
A autopista non ten a culpa de que os que viven en Galiza non saiban invertir axeitadamente a riqueza que esta xenera.
Se pensas que o aumento do abandono do rural se debe a autopista, permíteme que che diga que descoñeces o mundo rural. A desaparición de xente do rural é un feito común a toda Europa occidental dende os últimos 40 anos. Non se debe as autopistas. Ten outras claves bastante distintas.
En fin, misturas allos con cebolas, autopistas con electricidade, e non acabo de entender o mal que fixo a autopista a Galiza.
calcanhal
Se o que queres dicir é que transformou fondamente Galiza, é certo. Máis xa dicía Castelao no Sempre en Galiza que él non era dos galegos que querían un país intacto, un país que fora igual ainda que pasaran corenta anos por que así mantería as súas esencias. Non. Quería adiantos. Quería unha Galiza mellorada constantemente. Esa é a única posibilidade de supervivencia do noso pobo.
Quizais é ese nacionalismo decimonónico (positivista, cientificista, evolucionista...) o que ten que mudar. Eses "adiantos" xa destruiron a Galizan que soñaban os románticos. Agora é a necesidade de sobrevivir é a que nos debe levar a abandonar o desarrollismo.
Os defensores da autopista, do TAV e de Reganosa están no mesmo partido que Feijoo: no partido da corrupción e do capital que destrúe o país e o planeta.