Lingua e novas estratexias
Miguel Louzao Outeiro, profesor de ensino secundario e colaborador de diversas plataformas de normalización e dinamización lingüística, achéganos esta reflexión sobre a situación e perspectivas da lingua.
redaccion
o 23/07/2009 11:59 Máis alá de nós (mesmos)
Mudam-se os tempos, mudam-se as vontades
Luis de Camões
A lingua galega está a pasar por unha difícil situación na que non coinciden a necesidade dos tempos coa intención das vontades. E isto acontece tanto no ámbito gobernamental, do que falaremos noutro momento, como no ámbito do activismo social a prol da lingua, do que nos ocuparemos nestas liñas.
Así pois, no contexto actual cómpre que axustemos necesidades e intencións para podermos avanzar socialmente na recuperación do galego. Ou estamos intelixentemente á altura dos tempos ou os tempos levarán por diante todos os nosos esforzos, traballos e bos propósitos.
Mudaron os tempos
Nos últimos trinta anos a estratexia que se implantou desde grupos que manteñen o monopolio do discurso da lingua tivo -e segue a ter- como idea central o monolingüismo en galego, entendido como uso exclusivo desta lingua e en clara oposición ao uso do castelán. Esta tese quizais foi axustada para aqueles anos 70 nos que realmente o galego era a lingua da maioría da poboación, mais a sociedade galega mudou. E no terreo lingüístico a mudanza foi cara a un abandono progresivo do noso idioma. Entón, teremos que preguntarnos se as estratexias de recuperación da lingua que se seguiron desde aquel momento foron adecuadas.
Se un se para a avaliar (iso que tan pouco se practica) como se desenvolveu todo este proceso ao longo da última trintena, non pode máis que considerar un fracaso a estratexia de promoción da lingua que se proxectou desde ese axioma e, polo tanto, un fracaso de todas aquelas persoas que participamos nela.
A situación actual é moito peor que hai trinta anos: hai moitos menos galegofalantes e hai un sector importante da sociedade que, baixo o amparo da democracia, inventou a falacia da imposición lingüística (xa non é o franquismo, xa non son os de fóra os que queren exterminar a nosa lingua. Non. Son galegos coma nós). Mais o peor de todo é que os grupos que se consideran máis representativos na defensa do idioma están condicionados por unha ideoloxía lingüística conservadora que lles impide ter, e mesmo permitir, unha nova estratexia.
Alén disto, temos que lembrar que a sociedade galega hoxe vive nun mundo globalizado, para ben e para mal, e iso, por moito que haxa grupos que non queiran aceptalo e interiorizalo, é algo que non podemos (queremos?) evitar. Neste mundo global a cidadanía vai tender ao plurilingüismo. Ten entón algún sentido manter o dogma dun monolingüismo en galego en oposición ao castelán que, á vista da situación actual, deu escasos resultados?
Mudaron as vontades?
Pensamos que chegou a hora de mudar o rumbo nas estratexias de promoción do idioma. Só así teremos algunha oportunidade, só así a nosa lingua poderá ter futuro. Non podemos permanecer ligados a argumentos do pasado, inservibles no presente.
Todas as persoas que queremos un futuro para a lingua galega debemos participar dunha nova estratexia de promoción:
unha estratexia que fuxa da endogamia e que se abra á sociedade galega (fale a lingua que fale), que se abra ao mundo sen medo a perder nada (porque aí si que hai unha morea de posibilidades), que abandone definitivamente esa pegada ruralista tan letal para o prestixio da lingua (porque aínda que amemos a aldea da que somos parte, o mundo desde hai moito tempo ten como epicentro a cidade).
Neste novo rumbo temos que abandonar definitivamente o resistencialismo táctico, non só por estéril (foron escasos os réditos acadados, tanto na oposición como no poder), senón por ser socialmente contraproducente. Temos que ir máis alá de nós mesmos con ilusión e mesmo con alegría, sen adoutrinar a ninguén, evitando eses manidos desexos de pureza ideolóxico-lingüística que non conseguen máis que afastarnos da sociedade. Debemos apostar por unha sociedade plurilingüe na que o punto de partida sexa a nosa lingua, como lingua de identidade e tamén como lingua de relación co mundo.
Moitas destas ideas non son outra cousa que evidencias, mais o activismo lingüístico actual non fixo ningún acto de aggiornamento e quizais esta sexa a última oportunidade: se non mudamos o noso enfoque, como pretenden algúns grupos, imos irremediablemente camiño da marxinalidade lingüística, paralelamente ao que xa se comeza a albiscar nos ámbitos social e político.
Nestas coordenadas tamén cómpre ter en conta o ámbito institucional. Así pois, outro tanto lle debemos esixir ás institucións que ostentan un poder simbólico e de complicidade na elaboración das políticas culturais e lingüísticas que se levan a cabo no país. Querémolo dicir alto e claro para que non fiquen dúbidas : aquelas institucións creadas ex profeso para velar pola cultura e o idioma galego deben deixar nun segundo lugar calquera tipo de prebenda, por mínima que sexa, e estar á altura da circunstancias históricas en que estamos. A cidadanía consciente deste país estará ao axexo para ver se os seus pasos se encamiñan a pensar no beneficio duns poucos ou no beneficio do pobo, se son capaces de colocar a lingua de todos por riba do interese dunha minoría. Saberemos se tamén neste ámbito percibiron as mudanzas dos tempos e se están dispostos a actuar coa máis firme das vontades.
En definitiva, trátase de que todos e todas teñamos a intelixencia e a valentía de xogar en campo alleo. Chegou o momento. Comecemos!
Miguel Louzao Outeiro
**** O artigo foi publicado orixinalmente no número de xullo, 146, da revista Tempos
Comentarios (12)
Permito-me comentar:
O autor começa citando Camões. Bem.
Depois destroça a língua de Camões com uma visão deturpada e espanholista dela. Já começa a estar mal a cousa.
A seguir fala de necessidades, que as vontades não se ajustam a elas, mas escreve:
«Así pois, no contexto actual cómpre que axustemos necesidades e intencións para podermos avanzar socialmente na recuperación do galego.»
Quer dizer, cumpre "ajustar necessidades e intenções". Mas as necessidades não se ajustam. Elas são ou não são. O que tem de ser ajustado, UNICAMENTE, são as vontades. AS VONTADES E AS FOCAGENS.
Depois diz:
«Nos últimos trinta anos a estratexia que se implantou desde grupos que manteñen o monopolio do discurso da lingua tivo -e segue a ter- como idea central o monolingüismo en galego, entendido como uso exclusivo desta lingua e en clara oposición ao uso do castelán.»
E erra de meio a meio. Não podia andar mais descaminhado. Que nos quer dizer este senhor? Que a política linguística seguida desde os 80 até hoje, ano 2009, foi uma promoção do monolinguismo em galego? Tomou-nos por parvos ou está a brincar connosco??
E dá-se a inoportunidade de continuar por aí:
«A situación actual é moito peor que hai trinta anos: hai moitos menos galegofalantes e hai un sector importante da sociedade que, baixo o amparo da democracia, inventou a falacia da imposición lingüística (xa non é o franquismo, xa non son os de fóra os que queren exterminar a nosa lingua. Non. Son galegos coma nós).»
Não senhor. Não são galegos como nós. São galegos que não querem ser galegos, portanto, são uns palhaços que aspiram a ser espanhóis numa Espanha que nunca deixará de os considerar galegos. Uns pobres incompetentes. Uns minhas-jóias.
E dá-lhe:
«Alén disto, temos que lembrar que a sociedade galega hoxe vive nun mundo globalizado, para ben e para mal, e iso, por moito que haxa grupos que non queiran aceptalo e interiorizalo, é algo que non podemos (queremos?) evitar. Neste mundo global a cidadanía vai tender ao plurilingüismo.»
A "sociedade galega" vive num mundo "globalizado"... tem algum sentido essa frase? O que quer dizer o autor? Que devemos apandar com as crises económicas vindas de Wall Street e Tokio? Que devemos deixar pulular as sementes transgénicas sem controle? Que devemos aceitar toda a pobreza do mundo e a riqueza acumulada em uns poucos centos de pessoas?... Ou simplesmente quer dizer que devemos aceitar a hegemonia da língua castelhana na Galiza??
É esse o sentido de "globalización" que usa o autor deste artigo infumável?
Depois diz:
«Debemos apostar por unha sociedade plurilingüe na que o punto de partida sexa a nosa lingua, como lingua de identidade e tamén como lingua de relación co mundo.»
Pois ponha-se a isso, meu senhor. Que faz você a deturpar a sua língua promovendo uma cara que não se vê em nenhum espelho do mundo mais que no do ILG e a RAG e o CCG? Escreva de maneira que o mundo se possa relacionar com você. Ou em inglês, ou em castelhano, ou em francês, ou em chinês... ou em português (=galego).
E continua na sua berça particular o senhor autor:
«Ten entón algún sentido manter o dogma dun monolingüismo en galego en oposición ao castelán que, á vista da situación actual, deu escasos resultados?»
Ah, então os atuais resultados da situação da língua são devidos à tendência monolingue em galego das políticas anteriores. Essas são as que há que mudar.
Este homem é de Galicia Monolingue en EspaÑol?
(continuarei)
«Querémolo dicir alto e claro para que non fiquen dúbidas : aquelas institucións creadas ex profeso para velar pola cultura e o idioma galego deben deixar nun segundo lugar calquera tipo de prebenda, por mínima que sexa, e estar á altura da circunstancias históricas en que estamos.»
E nós já dizemos alto e claro: NÃO SE PODE ESPERAR NADA DAS INSTITUIÇÕES DO ESTADO ESPAñOL.
QUEM CONTINUAR A ESPERAR ALGO DELAS, PERDE O TEMPO, O JOGO, A CULTURA E A VIDA.
«A cidadanía consciente deste país estará ao axexo para ver se os seus pasos se encamiñan a pensar no beneficio duns poucos ou no beneficio do pobo, se son capaces de colocar a lingua de todos por riba do interese dunha minoría. Saberemos se tamén neste ámbito percibiron as mudanzas dos tempos e se están dispostos a actuar coa máis firme das vontades.»
Ainda precisa de mais provas. Depois de trinta anos...
Definitivamente, este senhor não sabe o que diz. E vou parar por aqui.
O problema da lingua en Galiza non creo que sexa cuestión de que se queira impór a toda costa o galego por parte de quen sexa; de feito, o castelán si que se impuxo historicamente e non por iso tende a desaparecer senón todo o contrario.
O problema da lingua galega é o problema de que un pobo queira manter a súa lingua ou a deixe desaparecer sen opór resistencia. O proceso actual é cada vez máis o último. Non é natural o bilingüismo porque iso vai contra a simplificación, contra a economía da linguaxe. O natural é tendermos ao sinxelo, non a complicar a vida e, por tanto, a xente escolle o idioma que percibe que é o máis importante para desenvolverse na vida, o máis prático.
E por educación e por dominio e imposición, en Galiza ese idioma é hoxe o castelán, aínda que non tiña porqué selo. Non hai porqué aceptar iso, e non é imposible un estado español con varios idiomas oficiais en exclusiva no seu respectivo territorio, como en Suíza. Tamén está a lexítima alternativa da independencia, loitando polo dereito de autodeterminación, outra vía para a salvación da lingua, mais as dúas vías poden ser simultáneas. Coido que a primeira, a de buscar a oficalidade en exclusiva do galego en Galiza, é na que podería coincidir máis xente, sexa independentista ou non. O feito do estado non acceder, se non chega a acceder, á vía da oficialidade en exclusiva podía ser unha razón para que a causa independentista cobrase forza como única posibilidade.
E, por suposto, estou de acordo en que sería importante que a xente, sobre todo a poboación galegofalante, se dese de conta de que o galego serve para chegar a moita xente no mundo, que é unha lingua importante porque quen domina o galego domina o portugués, que é unha das linguas máis faladas do mundo. Non perder a memoria histórica de íntima vinculación entre o galego e o portugués, é importante, e se está a perder por completo. Non vexo que o nacionalismo dominante por aquí faga gran cousa, por non dicir nada, por facer ver isto aos galegos.
Non perdermos a memoria histórica da íntima vinculación entre o galego e o portugués, é importante, e estase a perder por completo. Non vexo que o nacionalismo galego faga gran cousa por facer ver isto aos galegos.
Hai algunhas afirmacións túas que son matizables, Miguel. Non esquezas o bilingüismo harmónico que se promovía hai tempo, ese que agora se quere recuperar. Tampouco esquezas a escasa presenza da nosa lingua no ensino e en moitos outros campos. Falando do ensino, ben sabes que case nunca se cumpría o que dicían as leis referidas ao uso do galego, sen importarlle moito aos gobernantes. Se me permito dicirche que non esquezas isto que acabo de sinalar é para, como sinalou OBSERVADOR, matizar a túa afirmación de que houbese unha estratexia cara o monolingüismo en galego. Polo menos desde o poder non houbo esa estratexia. Se a había tíñana ben escondida.
Hai outro tema que tamén se presta á discusión. Eu, sinceramente, creo que temos que facer compatibles a globalización e o desexo de vivir totalmente en galego. Claro que temos que abrirnos a moitas linguas, castelán incluído. Pero eu nunca renunciaría á ilusión de poder vivir na miña terra totalmente en galego. Se empezamos a aceptar linguas para estar globalizados, cando e onde poñemos o límite? Imos terminar coincidindo cos de GB, con perdón. Xa sei que ti non estás dicindo iso. Pero a min se me din que teño que abrirme a varias linguas, non sei moi ben como teño que reaccionar. Porque iso mesmo é o que me piden os que nomei antes.
Artigo vil e apoucado. Já o lera na revista. Pensei: "vaia, outra lança rota. Pensou Heitor de Polidamante". Darei pormenorizadas razons. "Língua e velhos valores" deve titular-se a réplica. Heis oionós áristos, amýnesthai perì pátres. "Um só augúrio é o melhor, defender a pátria" (i.e., a memória, a comunidade, a justiça). Se o autor repite tópicos e consignas ("resistencialismo" prendeu rápido, claro que a um home idoso lhe soam de algo), eu também lembrarei alguns do meus "lemas".
Fico abraiada, pampa e perplexa (se callar xa non debería de surpreenderme, vindo de certas coordenadas)ao ver como, mesmo en nome da "defensa da lingua", é posíbel facer na práctica todo o contrario e asumir, sen máis, o discurso do españolismo ou, sen chegar aí, o discurso que o españolismo quer que asumamos.
Abráiame ver como se pode chegar, con toda lixeireza, a conclusións que, tinxidas de suposta autocrítica (que afinal non é tal, mais simple "caída do cabalo"), redundan, pouco menos, na idea de que a culpa da situación actual da lingua téñena (témola) -nada menos!- as persoas, colectivos e sectores do pobo que durante todos estes anos a defendimos e -nada menos, tamén -a usamos (que é como se defende unha lingua, usándoa).
Eu non vexo que avanzaramos moito enfrontando galegos contra galegos. E sen dúbida teño que estar moi dacordo coas verbas de Miguel Louzao cando afirma:
"Se un se para a avaliar (iso que tan pouco se practica) como se desenvolveu todo este proceso ao longo da última trintena, non pode máis que considerar un fracaso a estratexia de promoción da lingua que se proxectou desde ese axioma e, polo tanto, un fracaso de todas aquelas persoas que participamos nela".
E non vexo que teña moito de combativo andar a remexer unha e outra vez no que só foi unha triste copia da política lingüística Catalana que viña da man do pacto político de Galeuscat (cando esta terra nin é Cataluña nin é Euskadi!) aínda que algúns aínda non se decaten da diferenza polo que se pode ver na rede.
Unha lingua NON se fala por Decreto e iso é básico para calquera 'decreto' que veña de camiño...
Os políticos 'viven da lingua' e nós -o pobo- temos a obriga de non converter a nosa lingua en arma contra ninguén!
Saúde.
Declarar o galego como língua veicular do sistema educativo nom é enfrentar a ninguém.
O problema vem quando uns senhores desde Madrid marcam uma estratégia conjunta a nível estatal que abriu veda com o lançamento do "manifiesto por la lengua común". Médios de comunicaçom, partidos políticos e entidades empresariais e financeiras lançaram um projecto para criminalizar a normalizaçom das línguas "periféricas" e para manter o supremacismo latente do idioma espanhol.
Que o senhor Miguel Louzao acredite nestas posturas deveria ser mui preocupante. Nom é estranho, porém, que um membro activo duma plataforma especialmente criada com o propósito de manter a supremacia do espanhol, como antes apontava, e que assina como Erasmo, esteja francamente de acordo com o escrito por Louzao Outeiro.
Deveria ser preocupante...
Soberanista, colles o rábano polas follas, e non vas ao cerne do problema (sempre é o mesmo, cando o sabio sinala a lúa, o necio sempre mira ao dedo!)
¿Se o Decreto só consistira en declarar o galego lingua vehicular do ensino ¿pensas que alguén ía cabrearse tanto cando xa levábamos 16 anos cunha declaración semellante da era Fraga?
Nin somos parvos nin vivimos na lúa! Se algún día fixeramos as 'contas da lingua' (destes tres anos bipartitos) habíamos de botar ás mans á cabeza mirando o NEGHOSIO que fixeron algúns coa Lingua Galega nestes poucos anos.
Pero onde as dán as toman... e coa Liberdade do pobo seica xa non se xoga, ou cando menos non se xoga GRATIS !
E para rematar se queredes seguir a crer cos paxaros preñan (alá vos) mais nin en Madrid houbo conxura algunha contra as linguas periféricas nin en Vigo cheira a xofre ao redor daqueles que compartimos unha tese básica de GB : A liberdade lingüísica é unha liberdade cívica á que NINGUÉN quere renunciar por moito que prediquen os filólogos vividores da lingua!
Nin eu renuncio a falar galego cando me pete, nin tí tes que deixar de falar castelán se che parece oportuno.
Mudam-se os tempos, mudam-se as vontades ?
O pior do tema é que algúns acreditades que coa forza da vontade pódese mudar todo o que conquistamos ao longo dos tempos !!!
A iso eu chámolle INVOLUCIÓN e seica Paco Rodriguez pode ser un magnífico exemplo do que estou a dicir. Pero se consideras que é só unha confabulación xudeo-masónica contra a lingua e cultura galegas vai lendo o que pensan outros sobre as políticas do BNG.
http://www.moendo.net/2009/07/...
Ata eiquí a charla, digamos, política.
Mais se pensas que estouche a retrucar sen xeito e quero escapar do tema lingüístico con estas divagacións sobre a política do BNG, aquí te deixo unha análise máis pormenorizada do que é perder o rumbo na NORMALIZACIÓN da Lingua Galega no noso País.
http://www.vieiros.com/open/am...
Sentidiño, pouco, pero que dure.... oh.
Novo comentario
Se xa tes o teu nome en Vieiros, podes acceder dende aquí:
Máis Alá, Fwwwrando, Galego.org, GZ-Deportiva, Canal Verde, Lusofonía, Irimia, Cartafol, Murguía
RSS
| Que é Vieiros?
| Que é o RSS?
| Creative Commons
| Publicidade
| Director
| O equipo
| Contacto