Open Vieiros

Vieiros

E o teu país normal como é?
Vieiros de meu Perfil


Máis Alá

Xestionado por Vieiros
RSS de Máis Alá
VALENTÍN ARIAS, HOMENAXEADO NO DÍA DA TRADUCIÓN

"Non lle podes pedir a un lector que non lea un libro en castelán e agarde a que chegue en galego"

A homenaxe que se lle realiza este martes en Vigo supón o acto central da celebración en Galiza do Día Internacional da Tradución.

Marcos S. Pérez - 13:00 30/09/2008

Foi presidente e membro fundador da Asociación de Tradutores Galegos en 1984, e é unha das figuras pioneiras da tradución en Galiza. Entre outras obras traduciu O estranxeiro de Camus, Voo de noite de Antoine de Saint-Exupery, A fractura do miocardio de Jacques Fansten, varias obras de Xulio Verne (Viaxe ao centro da terra ou A volta ao mundo en 80 días) e unha gran cantidade de títulos de literatura xuvenil e infantil. Mestre, tivo unha participación destacada nos movementos de renovación pedagóxica e de galeguización do ensino. O Auditorio do Centro Social Caixanova, en Vigo, acolle a homenaxe que a partir das sete da tarde lle renderá a Consellaría de Cultura, coa presenza de Ánxela Bugallo.

Destácase que estamos vivindo un auxe da tradución en Galiza. Como ve vostede o momento actual?

Creo que é esperanzador. Hai un desenvolvemento na calidade das traducións en galego, que xa podemos considerar que están á altura de calquera lingua do mundo. O que vexo, en calquera caso, e é preocupante, é un ritmo lento de máis na aceleración da cantidade de traducións que se fan cada ano. Hai moitas cousas que se non traducimos no seu momento, xa perdemos o tren. E non falo só de literatura, senón tamén de obras de ensaio, de ciencia, obras técnicas, que debemos poñer a disposición de todos os galegos no momento en que se publican en calquera lugar do mundo. Isto, ou se fai no tempo, ou non se fai. Non se lle pode pedir a un lector que non lea un libro en castelán e agarde a que unha obra chegue por fin ao galego.

Esta publicación inmediata, en paralelo co castelán e outras linguas, si se está a facer co algúns lanzamentos literarios de moda, como Auster, ou Harry Potter, cun obxectivo comercial de competir coas edicións castelás...

Si, debe funcionar o beneficio comercial para que o sistema funcione. Pero o que digo é que uns poucos exemplos non abondan. Ou é todo ou non serve para normalizar de verdade a lingua.

Que cambiou dende os anos setenta ou oitenta, cando vostede funda a Asociación de Tradutores, por exemplo?
O gran cambio produciuse nos anos oitenta, coa introdución do ensino en galego. Daquela comeza a haber a posibilidade de publicar traducións. Antes iamos traducindo algunhas cousas, pero traducir para deixar un libro no caixón pode ter o valor da satisfacción persoal, pero non ten transcendencia para a lingua.

Pódese dicir que antes traducir tiña o valor demostrativo de que en galego si se podían facer obras de todo tipo, en todos os xéneros, e agora ten unha utilidade real...
Si, nos anos setenta dispersabamos os esforzos, traduciamos un pouco de todo, para amosarlle ao mundo que na nosa lingua se podía publicar de todo, que servía. Pero nos oitenta, xa co galego na escola, un grupo de xente decidimos facer moito fincapé nas traducións, ensinar a lingua, pero non en abstracto, senón cos obras diante. E non queríamos ficar na autocompracencia de ensinar só con textos escritos orixinalmente en galego. E fixemos un esforzo moi importante na tradución de literatura dirixida aos lectores infantís e xuvenís.

E agora, cal é o seguinte paso?
Agora xa temos unhas xeracións que por ter aprendido o galego na escola, non teñen xa ese sentimento de inferioridade, e non teñen deficiencias na lectura. Por iso temos que ofrecerlles a opción de poder ler en galego. Teñen que telos ao mesmo tempo ca en castelán. Despois, que elixan a lingua na que queren ler, pero non poden ser que tomen a decisión obrigados, porque só teñen a edición en castelán.

E a tradución inversa? Como analiza o momento da tradución do galego a outras linguas?
É moi necesario que as obras galegas se traduzan a outras linguas para influírmos no discorrer do mundo. E a administración ten que potenciar isto, para que cada vez se traduza máis a outras linguas. A administración ten que empregarse moi a fondo nisto. Para facilitar a comunicación nun mundo no que cada vez é máis necesario comunicarse.

Como recibe este premio? Como o interpreta?
Este tipo de premios son imprescindíbeis para que se faga público o mundo da tradución. Porque neste país segue existindo un gran descoñecemento tanto dos procesos de tradución, como das traducións existentes. Vouche contar unha anécdota que ilustra isto. Hai uns anos fun a un colexio para falar sobre a tradución que fixeramos de Contos por teléfono de Rodari. Tanto os alumnos coma o profesor estaban agardando para preguntarme 'como me atrevera a incluír no libro un conto a maiores'. O que sucedía é que na edición castelán, que eles tamén tiñan, faltaba un conto en relación co orixinal italiano, un conto que nós si metéramos en galego. Tomaban a edición castelá como único referente, tíñana mitificada.

A tradución é un dos piares na normalización da lingua, polo tanto?
Normalizar a lingua é normalizar as persoas, non o esquezamos. Hai xente que di 'a min pouco me importa se a lingua está ben ou mal, se está normalizado o seu uso ou non'. Pero se a túa lingua non está normalizada, ti como persoa sénteste inferior. E de aí ven o autoodio.


4,37/5 (19 votos)


Comentarios (24)

ferreirogz #1 30/Setembro/2008 ferreirogz
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Quer dizer, vivemos no mapa do tempo dos telejornais espanhóis. Portugal nom existe, e o Brasil fica em outro planeta. A única possibilidade que os galegos temos de ler obras escritas em outras línguas é esperando a que no-las traduzam estes senhores ou entom lê-las em espanhol. É impossível e impensável aceder a elas através do português, apesar de que qualquer galego médio é capaz de ler em português sem grandes esforços. Com esta mentalidade e estes intelectuais, assim nos vai como país...

independencia #2 30/Setembro/2008 independencia
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Adiante coa nosa lingua,adiante coas traducións.
....E que rabeen os repugnantes.

luiz #3 30/Setembro/2008 luiz
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

"Non lle podes pedir a un lector que non lea un libro en castelán e agarde a que chegue en galego"

Mas podes-lhe dizer que apanhe o carro, vaia até Viana, Braga ou Porto e compre o livro que quiser, por exemplo na Bertrand ou num macro-lugar desses como este: FNAC (fnac.pt) que tá no Porto e em que além disso podes comprovar antes de partires se está disponível o livro que queres

luiz #4 30/Setembro/2008 luiz
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

desculpem, mas também podes procurar na net o nome do livro e editora e depois ir à palavra perduda em compostela, à torga em Ourense, a andel em vigo, e mesmo à tua livraria habitual e pedir-lhe o livro que desejes....

O caso é o interesse de cada pessoa em se descastelhanizar

zigor_strogoff #5 30/Setembro/2008 zigor_strogoff
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Totalmente de acordo cos comentarios anteriores. É fundamental promover unha viraxe total dos pescozos da xente (xa dende os mçais novos nas escolas) cara ese lugar que estamos fartos de escoitar inserido só en discursos líricos.
Non é só a posibilidade de ler as obras nun código galego, tamén entra en xogo a conciencia da nación e moitos aspectos que influen na conciencia de Portugal, o avance no código e a superación de prexuízos e valos absurdos.

Galezio #6 30/Setembro/2008 Galezio
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

Mádia leva!! E se acima está em castrapo, total para desaprender!! Lamento-o, mas estando em português para que esperar??

OBSERVADOR #7 30/Setembro/2008 OBSERVADOR
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Pois claro que não podes pedir-lhe que não compre um livro que está em castelhano disponível em qualquer livraria da Espanha e por cima dizer-lhe que o vai poder ler em "galeguiÑo" dez anos mais tarde ou nunca...

Assim esperaram as lebres...

Reboirassempre #8 30/Setembro/2008 Reboirassempre
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Eu: Couceiro....
Os lusistas: FNACs portuguesas..

Viva a lingua galega e vivan os nosos traductores.

Autodeterminacao #9 30/Setembro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

Fim à segregação cultural e linguistica na Galiza.
Na Galiza os galegos e galegas querem falar e escrever a língua de seus pais e avós o Galego-Português e a RAG está a inventar um dialecto artificialmente para afastar-nos das nossas origens e cultura.
Vejam este vídeo: http://br.youtube.com/watch?v=....
Gastam-se milhões de Euros dos nossos impostos a subsidiar todos os media que promovam o “galenhol” ou “portunhol” da RAG. Tudo isto porque o galego-português é um dos idiomas mais falados do mundo trazendo uma autonomia à Galiza nas suas comunicações. internacionais quer a nível cultural como comercial. A Galiza tem sido desrespeitada durante séculos , já é tempo de nos respeitar.
Vamos todos fazer um esforço em escrever em galego-português porque mais vale escrever com erros em galego/português do que em “galenhol” ou “portunhol” da RAG como lhe queiram chamar.
http://br.youtube...

Se temos como língua materna e nativa uma das mais faladas do mundo porque teremos de adoptar um dialecto isolacionista espanholista que só serve para atrazar a Galiza?
Só a recuperação da nossa língua NATIVA e MATERNA nos permite ser respeitados como país.

Autodeterminacao #10 30/Setembro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

O nome da nossa Pátria em galego é Galiza. Em castelhano é Galícia.
Se é galego diga sempre GALIZA. Não te deixes colonizar.
http://br.youtube.com/watch?v=...

bertus #11 30/Setembro/2008 bertus
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

Concordo cos que dicides que o libro en portugués debería estar máis accesible na Galicia, pero non saquedes tanto peito que as traduccións ao portugués tamén son deficientes e tardías, de feito, dun dos filósofos máis importantes da actualidade, do brasileiro Michael Löwy, que escribe en francés (p.e. "Walter Benjamin. Aviso de incendio", publicada en francés no 2002), non din conseguido a edición de "Walter Benjamin..." en portugués, e ora vexo que a primeira edición brasileira é do 2005: http://www.traca.com... e a de castelán do 2003). A lusofonía tamén ten que recorrer ás traducción castelás, algunhas das obras filosóficas que chegaban ao propio Löwy na Universidade de Sao Paulo eran traduccións ao castelán, vese nesta interesante entrevista ao filósofo: "“Estou lendo um livro interessante e não
vou lhe dizer qual, porque você já é chato,
mas se ler esse livro vai ficar um chato
inteligente, vai ser insuportável.” Eu e
Bolaffi vivíamos discutindo, porque eu era
um marxista chato e ele era bem mais
eclético, mais aberto, descomprometido. Ele
acabou confessando que o livro era La
ciência humana y la filosofia, de Lucien
Goldmann." http://www.historia.uff.br/tem...

Autodeterminacao #12 30/Setembro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

Duas simples regras que evitam muitos erros em galego:
- Não há palavras galegas com ñ (isto é castelhano) em galego escreve-se nh
- Não há palavras galegas acabadas em n (isto é castelhano) em galego acabam em m
http://br.youtube...

http://br.youtube...

http://br.youtube...

mnawe #13 30/Setembro/2008 mnawe
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

#12 ti dis autodeterminaCao ??

mnawe #14 30/Setembro/2008 mnawe
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

#12 non me digas que eres andressolo???

pero se es toda unha estrela do yotube ou quizáis eutien?

bertus #15 30/Setembro/2008 bertus
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

mnawe, ese ou 1)está de coña, ou 2)é parvo, ou 3)está de coña e é parvo, ou sexa, que é o autor dos videos, o andressolo do youtube, que anda a facer mofa dos nacionalistas galegos.

Garrano #16 30/Setembro/2008 Garrano
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

O que si se lle pode pedir é a escritores comprometidos e galegusitas coma Manolo Rivas e Suso de Toro, que demoren a saida das traduccións dos seus libros ao castelán e que estes saian un par de semaniñas máis tarde do que as edicións en galego. Non merece o libro e literatura galegos un pequeno trato de favor? Ou van deixar as editoriais españolas de publicar os seus libros por esta razón?

Autodeterminacao #17 1/Outubro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo -1 Negativo]

O problema do idioma Galego foi a colonização castelhana.
Temos é de ficar satisfeitos com a sorte de a parte a sul da Galiza se tornar independente desta humilhação dos “séculos escuros” e conservar a nossa língua nativa e materna.
Esta sorte não têm catalães e bascos. Permite-nos recuperar a nossa língua e cultura. Não podemos é fazer o jogo do castelhano colonizador perdendo tempo com o “portunhol”. Três séculos de proibição do nosso idioma já não foi suficiente?
O que a RAG está a fazer é aproveitar-se da miséria alheia. Neste caso os castelhanos a aproveitar-se da desalfabetização que os próprios fizeram com a colonização da Galiza.
Se temos como língua materna e nativa uma das mais faladas do mundo porque teremos de adoptar um dialecto isolacionista espanholista que só serve para atrazar a Galiza?

Só a recuperação da nossa língua NATIVA e MATERNA nos permite ser respeitados como país.
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...

Hermerico #18 1/Outubro/2008 Hermerico
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

Nom fai falta ir a Portugal para atopar livros na verssom internacional da nossa língua. E fai falta ser bem parvo para esperar pola verssom do gallego con ñ. cheia de gralhas, como todo o que se publica em gallego com ñ, porque @s filólog@s do castrapo som uns incompetentes. Assim vam os jornais, livros , filmes, séries, publicaçons institucionais,etc, que dam mágoa

carmeraia #19 1/Outubro/2008 carmeraia
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Vaites, parece que os que saben disto pensan que, en realidade, o feito de que se traduza moito á unha lingua é positivo, é síntoma do non-isolamento, do diálogo intercultural, etc.
http://www.elpais.com/articulo...

GalizaPais #20 2/Outubro/2008 GalizaPais
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Escrever em galego não tem ñ mas nh as palavras não acabam em n mas em m
Mais tarde ou mais cedo teremos o nosso idioma nativo bem escrito:
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...

Autodeterminacao #21 2/Outubro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo 0 Negativo]

Sabe que o único país em África que tem o Espanhol como língua oficial o vai trocar pelo Português?
É verdade a Guiné Equatorial oficializou recentemente o idima Português e pediu a Portugal, Brasil, Angola, Moçambique, Guiné- Bissau, São Tomé e Principe, Timor , Cabo Verde e Macau que enviassem livros e professores que a Guiné Equatorial paga.
90% da população da Guiné Equatorial já fala o Crioulo Português pelo que não será difícil a substituição pelo espanhol que quase ninguém fala.
O governo quer acelarar o processo para banir o castelhano do território o mais rápido possível. Na transição o castelhano é também língua oficial.
Veja: http://pt.wikipedia.org/wiki/G...

Autodeterminacao #22 2/Outubro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

O nome da nossa Pátria em galego é Galiza. Em castelhano é Galícia.
Se é Galego diga sempre GALIZA. Não te deixes colonizar e que te chamem Galício..
http://br.youtube.com/watch?v=...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...
http://br.youtube...

Autodeterminacao #23 2/Outubro/2008 Autodeterminacao
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

Para os GALEGOS é GALIZA mas para os GALÍCIOS será Gali???...

GalizaPais #24 3/Outubro/2008 GalizaPais
[Valora este comentario Positivo +1 Negativo]

Eu também só gosto de falar com GALEGOS e não com GALÍCIOS.

Novo comentario

É preciso que te rexistres para poder participar en Vieiros. Desde a páxina de entrada podes crear o teu Vieiros.

Se xa tes o teu nome en Vieiros, podes acceder dende aquí: